Accessoires voor je keramiekoven: ovenplaten, ovensteunen, kiln wash en verwarmingselementen

Accessoires voor je keramiekoven: ovenplaten, ovensteunen, kiln wash en verwarmingselementen

LB Berlin

Waarom de accessoires bepalen of je stook lukt

Veel mensen kopen eerst de keramiekoven en merken pas na de eerste stoken: of een stook lukt, hangt sterk af van de accessoires. Ovenplaten, ovensteunen en ovenplaatbeschermer bepalen mee of je veilig, efficiënt en zonder dure schade stookt.

Vuistregel uit de praktijk: een goede oven is belangrijk. Rustige, herhaalbare stoken krijg je echter pas met een doordachte opstelling in de oven.

De basis over temperaturen, biscuitstook, glazuurstook en stookcurves vind je in Keramiek stoken: basis, temperaturen en techniek uitgelegd. En als je nog moet beslissen welke oven bij je past: Keramiekoven kopen: welk formaat, vermogen en welke techniek heb je nodig?

Snelstart: de minimale uitrusting voor de eerste veilige stook

In het begin heb je maar vier dingen nodig:

  • Ovenplaten in de juiste maat voor je oven
  • Ovensteunen om meerdere niveaus te bouwen
  • Ovenplaatbeschermer voor de bovenkant van de platen
  • Een plan voor het inladen: afstanden, hoogtes, luchtwegen

Het makkelijkst begin je met een kant-en-klare ovenplatenset met platen en ovensteunen die bij je oven passen, zoals de Pyrotec ovenplatenset of de Nabertherm ovenplatenset.

Belangrijk: zet geglazuurde stukken nooit direct op de ovenbodem. Loopt glazuur op de bodemstenen, dan is de schade lastig te herstellen. Een ovenplaat als onderste niveau beschermt de bodem.

Ovenplaten en ovensteunen als ovenplatenset voor de keramiekoven

Overzicht accessoires: wat waarvoor is

Accessoire Waarvoor je het nodig hebt Typische beginnersfout
Ovenplaten Dragen het stookgoed, beschermen de ovenbodem en maken meerdere niveaus mogelijk. Verkeerde maat of te weinig afstand tot de wand: de plaat raakt de verwarmingselementen of klemt.
Ovensteunen Dragen het volgende niveau, zorgen voor hoogte en verdelen het gewicht. Vier of meer steunen per plaat of verspringend gestapeld: de plaat wiebelt, trekt krom of breekt.
Ovenplaatbeschermer Beschermlaag, zodat afgelopen glazuur niet in de plaat trekt en eraf te tillen is. Te dik of aan beide kanten aangebracht: de laag schilfert af en vlokken vallen op de stukken eronder.
Stookhulpmiddelen (driepoten, proenen) Houden stukken met een geglazuurde onderkant op afstand van de plaat. Gebruikt bij een steengoedstook: de scherf wordt zacht, het stuk vervormt of plakt vast.
Verwarmingselementen, spiralen Leveren de hitte. Slijtagedeel dat op een gegeven moment vervangen moet worden. Te laat vervangen: lange stooktijden, de eindtemperatuur wordt niet meer gehaald, ongelijkmatige resultaten.

Ovenplaten: materiaal, dikte, maat en typische fouten

Ovenplaten zijn de vloer van elk niveau in de oven. In elektrische ovens zijn platen van cordieriet het meest gebruikelijk. Ze verdragen temperatuurwisselingen goed en zijn, afhankelijk van de fabrikant, meestal tot ongeveer 1.300 °C belastbaar. Voor hogere temperaturen of zeer zware ladingen zijn er platen van siliciumcarbide. Die zijn dunner en sterker, maar duidelijk duurder. Belangrijker dan het merk zijn de juiste afmetingen, de juiste dikte en een gelijkmatige belasting.

Praktijkregel: laat rondom lucht tot de ovenwand. De plaat mag de verwarmingselementen nooit raken, en de hete lucht moet tussen de niveaus kunnen circuleren. Bij bovenladers zijn de platen daarom vaak halfrond of hebben ze uitsparingen.

Twee punten die veel mensen pas op de harde manier leren:

  • Platen hebben een maximale temperatuur. Stook je er langdurig boven, dan trekken ze krom of breken ze. De opgave van de fabrikant is bindend.
  • Platen houden van een gelijkmatige belasting. Zware stukken op een te dunne plaat of belasting op één punt leiden tot scheuren en doorbuiging.

Platen met haarscheurtjes kun je beter niet meer in de bovenste niveaus zetten. Breekt een plaat tijdens de stook, dan vallen de stukken erboven op het niveau eronder. Passende vervangende platen vind je bij Pyrotec ovenplaten en in onze collectie Stapelmateriaal.

Ovensteunen: stabiel stapelen zonder de platen te belasten

Ovensteunen zijn het stellingsysteem in je oven. Een goede opstelling bespaart energie, omdat je de oven beter benut, en verkleint het risico op wiebelen en plaatbreuk.

De belangrijkste regel: drie ovensteunen per plaat, in een driehoek dicht bij de rand. Drie punten staan altijd stabiel, ook als plaat of bodem een heel klein beetje oneffen zijn. Bij vier steunen draagt vaak maar één diagonaal, en de plaat wiebelt. Zet de steunen van elk niveau precies boven die van het niveau eronder, zodat het gewicht recht naar beneden gaat en de plaat niet op buiging belast wordt.

Een beproefde aanpak uit het atelier zijn standaardhoogtes. Met een set ovensteunen in een paar gangbare hoogtes bouw je snel niveaus op, zonder elke keer te improviseren. Laat boven het hoogste stuk van elk niveau minstens 1 tot 2 cm lucht.

Inlaadregel: bouw niveaus zo op dat lucht en warmte kunnen circuleren. Een te dicht ingeladen oven stookt ongelijkmatig.

Keramiekoven met ovenplaten en ovensteunen op meerdere niveaus

Ovenplaatbeschermer: zo bescherm je je ovenplaten

Ovenplaatbeschermer, ook kiln wash of scheidingsmiddel genoemd, is een dunne beschermlaag op de bovenkant van de ovenplaat. Loopt er tijdens de stook glazuur van een stuk, dan trekt het niet in de poreuze plaat, maar blijft het op de laag liggen en kun je het er daarna samen met de laag afschrapen. Klassieke ovenplaatbeschermer bestaat in hoofdzaak uit aluinaarde (aluminiumoxide) en kaolien.

Zo breng je het goed aan: alleen de bovenkant van de plaat insmeren, twee tot drie dunne lagen met een brede kwast, de rand ongeveer 1 cm vrijlaten en vóór de stook volledig laten drogen. De onderkant blijft vrij, anders vallen er vlokken op de stukken eronder.

Na een glazuurongelukje schraap je de glazuurresten samen met de laag eraf en werk je de plek dun bij. Schilfert de laag over een groot oppervlak af, dan verwijder je hem helemaal en breng je hem opnieuw aan. Onze ovenplaatbeschermer voor ovenplaten wordt met water aangemaakt. De menginstructies staan op de verpakking.

Stookhulpmiddelen: driepoten, proenen en co.

Met stookhulpmiddelen zoals driepoten kun je stukken stoken waarvan de onderkant geglazuurd is. Het stuk rust maar op een paar punten, die na de stook kleine puntjes achterlaten.

Belangrijk: driepoten en proenen zijn geschikt voor faience en lage glazuurstoken. Bij een steengoed of porseleinstook wordt de scherf zo zacht dat het stuk op de punten vervormt of ermee versmelt. Daar laat je de voet en de onderste 5 mm ongeglazuurd en zet je het stuk direct op de plaat.

Een goede, niet voor de hand liggende tip: test nieuwe glazuren op een proefstuk samen met het stookhulpmiddel in dezelfde stook. Zo voorkom je nare verrassingen als een glazuur sterker loopt dan gedacht.

Stookhulpmiddelen en ovensteunen voor de keramiekoven

Verwarmingselementen en spiralen: slijtage herkennen en correct vervangen

In de meeste elektrische keramiekovens wekken verwarmingselementen van weerstandsdraad de hitte op. Ze liggen in groeven in de ovenwand of op draagbuizen. In de volksmond heten ze ook vaak spiralen of verwarmingsspiralen. Met elke stook veroudert de draad, de weerstand stijgt en het vermogen daalt. Dat gaat meestal sluipend: stoken duren langer, de eindtemperatuur wordt moeilijker gehaald en de hitte verdeelt zich ongelijkmatiger. Hoge temperaturen en reductiestoken versnellen de slijtage.

Waaraan je slijtage herkent: de oven heeft voor hetzelfde programma duidelijk langer nodig dan vroeger, de regelaar meldt dat de temperatuur niet gehaald wordt, of een deel van de oven stookt zichtbaar zwakker. Een erkende installateur kan de weerstand van de elementen meten en met de nominale waarde vergelijken.

Plan het vervangen van de verwarmingselementen in als normaal onderhoud. Een oven is een systeem, en slijtagedelen horen erbij. Laat de vervanging uitvoeren door een erkende installateur, waarbij de oven van het net moet zijn losgekoppeld. Passende sets zijn er per fabrikant, bijvoorbeeld Pyrotec sets verwarmingselementen of Kittec sets verwarmingselementen. Stuur ons het merk, het model en het bouwjaar van je oven, dan zoeken we het juiste onderdeel voor je. Onze klantenservice spreekt Duits en Engels.

Meer over de ovens van één fabrikant lees je in onze Gids: Kittec keramiekovens.

Pyrotec verwarmingselement als vervangingsonderdeel voor de keramiekoven

Onderhoud en veiligheid: stof, reiniging, opslag

Een onderwerp dat veel mensen onderschatten: stof. Keramisch stof bevat vaak kwarts, waarvan het fijnstof de longen beschadigt. Ook stof van ovenplaatbeschermer, ovenplaten en de ovenisolatie moet je niet inademen. Maak daarom vochtig schoon in plaats van droog, ventileer goed en draag bij stoffig werk een stofmasker met beschermingsklasse FFP3, zoals het stofmasker C3V.

Praktijktip: neem platen en ovensteunen vochtig af in plaats van ze droog af te borstelen. De binnenkant van de oven zuig je voorzichtig uit met een stofzuiger met fijnstoffilter terwijl de oven uitgeschakeld en koud is, zonder de verwarmingselementen aan te raken.

Bewaar platen droog en rechtop of plat op een vlakke ondergrond. Vochtige platen laat je vóór de stook goed drogen of je warmt ze langzaam op.

Checklist: vóór de aankoop en vóór de stook

  • Past de maat van de plaat? Binnenmaat van de oven controleren en afstand tot wand en verwarmingselementen inplannen.
  • Heb je genoeg ovensteunen? Drie per niveau, in een paar standaardhoogtes.
  • Ovenplaatbeschermer aangebracht? Alleen bovenop, dun, volledig gedroogd.
  • Inlaadplan? Niet te dicht, luchtwegen vrijlaten, niets geglazuurds op de ovenbodem.
  • Stookhulpmiddelen passend bij de temperatuur? Driepoten alleen bij lage stoken.
  • Onderhoud in het oog? Stookduur in de gaten houden, verwarmingselementen zijn slijtagedelen.
  • Stof onder controle? Vochtig schoonmaken, FFP3 masker dragen, goed ventileren.

Veelgestelde vragen

Moet ik ovenplaatbeschermer op beide kanten van de ovenplaat aanbrengen?

Nee. Ovenplaatbeschermer hoort alleen op de bovenkant. Aan de onderkant kan hij afschilferen en als vlokken op de stukken eronder vallen.

Hoeveel ovensteunen heb ik per ovenplaat nodig?

Drie. Drie steunen staan altijd stabiel, bij vier wiebelt de plaat al snel. Zet de steunen van elk niveau precies boven die van het niveau eronder.

Hoeveel afstand heeft een ovenplaat nodig tot de ovenwand?

De plaat mag de wand en de verwarmingselementen niet raken, en tussen de niveaus moet hete lucht kunnen circuleren. Koop je platen bij, neem dan het liefst de platen die de fabrikant voor jouw model voorschrijft.

Waarom wordt mijn stook ongelijkmatig, hoewel de temperatuur klopt?

Veelvoorkomende oorzaken zijn te dicht inladen, een ongelijkmatige gewichtsverdeling, te weinig luchtwegen of versleten verwarmingselementen die in een deel van de oven minder vermogen leveren.

Kan ik driepoten ook bij een steengoedstook gebruiken?

Liever niet. Bij steengoedtemperaturen wordt de scherf zacht en kan hij op de punten vervormen. Laat de voet ongeglazuurd en zet het stuk direct op de plaat.

Verder lezen

Formwerk Keramiek

Veel plezier, het Formwerk team!

Terug naar blog